Общественнай үлэтэ

НОРУОТ УОЛА

Тааттатааҕы начальнай оскуоланы ситиһиилээхтик бүтэрэн, Дьокуускай куораттааҕы түөрт кылаастаах училищетыгар үөрэххэ ыытыллар. Платон Алексеевич ол үөрэҕин бүтэрэн, 1914 сыллаахха учуутал семинариятыгар киирэр уонна 1917 сыллаахха ситиһиилээхтик бүтэрэр.

Ол кэмҥэ Былатыан Ойуунускай (Слепцов) общественнай үлэҕэ сыстан барар, «туох баар кистэлэҥ куруһуоктарга уонна түмсүүлэргэ» кыттыбытым диэн кэлин ахтыбыта. Революция иннинэ Ем. Ярославскай тэрийбит «Юный социал-демократ» түмсүүтүгэр киирбитэ.

Саха норуотуттан тахсыбыт революционердары кытары, М. К. Аммосов, И. Н. Барахов, С. В. Васильев, С. М. Аржаков уо. д. а.партия салалтатынан П. А. Ойуунускай олус көхтөөхтүк, таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ уонна 1917 с. куораттааҕы Үлэһит сэбиэтин уонна саллааттар депутаттарын председатели солбуйааччынан талыллыбыта. Бу кэмтэн ылата уоттаах-төлөннөөх трибун быһыытынан биллэн барар. Ону тэҥинэн норуокка биллэр поэт буола үөскүүр. Ем. Ярославскай П. А. Ойуунускай үлэтин-хамнаһын кэлин маннык быһаарбыта: «Былатыан Ойуунускай уонна Максим Аммосов, - суруйар кини, - саха ыччатыттан саамай чаҕылхай араатардар этилэр, бастакы күннэртэн ылата болшьевик быһыытынан бэйэлэрин биллэрбиттэрэ, саха норуотугар ол олус улаханнык сабыдыаллаабыта».Атырдьах ыйыгар П. А. Ойуунускай Томскайга үөрэххэ аттанар. 1918 сыллаахха кулун тутар ыйыгар Томскайдааҕы РКП (б) тэрилтэлэригэр чилиэнинэн ылыллар. Томскайга кини кыһыл гвардия кэккэтигэр баара. Инструктарынан үлэлии сылдьан сэбиэттэр быыбардарын ыыппыта, кыһыл этэрээттэри тэрийсибитэ.

Ыам ыйыгар 1918 сыллаахха «Дьокуускайдааҕы уобалас сэбиэтэ» Сэбиэттэргэ бэринэриттэн аккаастанарын туһунан истээт ЦИК Сибиирдээҕи сэбиэтин бэрэстэбиитэлин быһыытынан уонна Саха сиригэр Сэбиэскэй былааһы олохтуур соруктаах кини дойдутугар айаннаабыта.

Үрүҥнэри кыйдаан баран Сэбиэскэй былааһы олохтуур, ЦИК Сибиирдээҕи сэбиэтин аатыттан ыҥырыы таһаарар: «Саха губерниятын саха үлэһит аймаҕа, атаҕастаммыт-баттаммыт эр дьоно уонна дьахталлара, үлэһит интеллигенцията» баайы-дуолу дьоппуон уонна америка капиталистарыгар биэрбэт туһугар сэбиэттэри тэрийэргэ ыҥырыы таһаарбыта.

Күһүн 1918 сыллаахха Дьокуускайы быстах кэмҥэ үрүҥнэр ыланнар Ойуунускайы тутан Саха сирин тас өттүгэр сыылкаҕа ыыталлар.

1920 сыллаахха дойдутугар төннөн кэлэр. 1921 сыллаахха Дьокуускайдааҕы губревком председателинэн талыллар. Кини Дьокуускайдааҕы ЦИК бастакы председателя уонна Совнаркома. Араас үрдүкү сололорго үлэлээбитэ. Кини партия X съеһин делегата, ВЦИК, ЦИК СССР чилиэнэ, СССР Үрдүкү Сэбиэтин 1 ыҥырыылаах депутата. Кини ханна да буоллун, партия ханна да ыыттын мэлдьи революция дьыалатыгар тиһэҕэр тиийэ бэриниилээх большевик-ленинец.

Ону тэҥинэн П. А. Ойуунускай поэт, прозаик, драматург уонна учуонай-лингвист. 

Литературные сайты:

 

Литературные музеи: